Chào Bắc Ninh

24-02-2026 ngồi trên chuyến xe cuối cùng, nhìn những món đồ cuối cùng chuyển đi khỏi ngôi nhà thân thương mà tôi từng gắn bó, tôi man mác buồn. Tôi tin rằng nỗi buồn đó không hề ích kỷ, bởi nó chứa đựng kí ức của những người tôi yêu thương, những người yêu thương tôi:

Nội

Ở ngôi nhà đó, tôi có nhớ hơi thở của nội khi bà kể chuyện cho tôi nghe mỗi đêm, lúc đó răng nội đã thưa nên lời bà không còn rõ nữa. Bà kể tôi những câu chuyện về gia đình, lối xóm, về những bữa ăn được san sẻ, về thứ tình cảm thiêng liêng của những người gọi nhau là ruột thịt. Vì từng là giáo viên nên nội cũng có chất thi, nhờ bà tôi học được nét đẹp của từ ngữ.

Tôi nhớ đôi bàn tay của bà co rút lại vì viêm khớp nhưng vẫn ngày ngày đan len, cho các cháu có chiếc khăn choàng, cái nón đội. Chính đôi bàn tay đó cũng đã xoa lưng tôi những đêm đông gió lạnh, quạt từng lọng gió mỗi trưa hè. Nội sống vì con cháu, thường ban cho chứ chẳng đòi nhận gì. Nội sống rất giản dị, bữa cơm, manh áo chẳng cầu thêm. Có khi ba đãi bà một bữa đặc biệt, bà giận vì sợ ba quá chi.

Ba

Nhắc đến ba, ấy là nhờ ba mà tôi mới được về xứ Bắc Ninh. Ba rời đất Cần Thơ, bỏ sự nghiệp lại, dẫn cả gia đình về để sống trọn chữ hiếu với bà. Tại ngôi nhà đó, từng chiếc đệm, cái ghế, ba đều tỉ mỉ chăm sóc cho bà. Hàng ngày ba vẫn lo mùng màn, chăn gối cho bà. Điều hoà, máy sưởi ba bật luôn lo cơ thể bà phản ứng với cái trái gió trở trời miền bắc.

Cũng chi tiết như vậy, ba ngồi cùng tôi mỗi giờ tự học, chở tôi đi những buổi học xa. Ba chẳng ép tôi ăn học bao giờ nhưng vẫn theo dõi mọi cân nặng, chiều cao của tôi, đánh dấu từng con điểm, lưu kĩ từng tờ giấy khen. Ba rất mạnh mẽ để bảo vệ, đùm bọc cho các con nhưng lại không đủ can đảm để thể hiện ra cho chúng tôi biết. Ba dành mọi sự tốt nhất cho nội và các con, nhưng về nghĩa vợ chồng, ba vẫn mang nhiều thiếu sót. Tôi hiểu, đó cũng là do những tổn thương trong lòng ba.

Mẹ

Người hy sinh nhất, tôi tin rằng là mẹ Châu, người nữ, người mẹ, người vợ trong gia đình. Chịu dưới hai trọng trách lớn dễ mang định kiến của xã hội, là “mẹ kế con chồng” cả “mẹ chồng con dâu” nhưng vẫn làm trọn vẹn, không gì trách được. Là phụ nữ miền tây sông nước, vốn thoải mái và bộc trực mà phải làm dâu đất ngàn năm văn hiến, trọng gia phong, lễ nghi, hẳn là không dễ gì.

Tại ngôi nhà đó, mỗi bữa ăn đều là do tay mẹ nấu, mỗi manh áo là do chính mẹ mua. Mẹ luôn gìn giữ cho nhà nên mới, cho người được đầy đủ ấm no. Trọn 5 năm cần mẫn và gìn giữ, không một ngày nào chúng tôi phải lo về nhà cửa cơm nước bởi mẹ đã chu toàn. Ngẫm lại, tôi thấy lúc đó mình thật vô tâm, chẳng hỏi thăm, chẳng quan tâm chăm sóc hay tặng mẹ một món quà, nhưng tôi biết chắc rằng, tôi trân trọng, biết ơn mẹ vô cùng, dẫu chúng tôi không máu mủ ruột thịt nhưng nhờ yêu thương mà nên tình mẫu tử với nhau.

Lời kết

Biết rằng ngôi nhà chỉ là một ngôi nhà, nhưng nhà là nơi mái ấm được ấp ủ, là nơi in dấu những kí ức xưa cũ của tình thân, là nơi dừng chân của những linh hồn nên một. Tôi trân trọng song đã đến lúc gửi lời chào xa…

Tạm biệt bắc ninh kẻ già nua cũ kĩ
Nuôi nấng ta khi ta hẵn còn thơ
Dìu chân ta những bước chạm ước mơ
Cho ta hiểu tình yêu thương tri kỷ.