Bẫy
1. Vì sao con người mắc bẫy?
Có sự khác biệt rõ ràng về nhu cầu, mong muốn, khát vọng và sở thích, mỗi khái niệm trả lời cho chúng ta một câu hỏi:
- Điều gì là cần thiết?
- Điều gì tôi thích?
- Điều gì tôi đang nhắm tới?
- Tôi thích lựa chọn nào hơn?
Nhưng tất cả đều là những trạng thái hướng con người đến những điều được cho là có lợi, có giá trị hoặc thỏa mãn. Các trạng thái này vô hình chung làm mờ ranh giới của lí trí và cảm xúc, tạo vùng xám trong quyết định của chúng ta, nơi mà kẻ xấu có thể lợi dụng để giăng BẪY.
Trong Art Of Deception, tác giả đã mở đầu quyển sách rằng "Yếu tố con người thực sự là mắt xích yếu nhất trong an ninh", và điều này đúng trong mọi hệ thống, mọi tổ chức, mọi gia đình. Một khoản tổn thất nặng nề có thể xảy ra bởi một quyết định thiếu suy nghĩ của một người trong một khoản thời gian rất nhỏ.
Bên cạnh đó, nhờ hàng nghìn năm kinh nghiệm, thực nghiệm của loài người về nghệ thuật đàm phán, đã có hàng hà sa số những chiến thuật thao túng được đúc kết và áp dụng rộng rãi trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính và thương mại. Trong bài viết này, tôi sẽ đi qua một số mô hình phổ biến:
Các mô hình thuyết phục (thao túng) phổ biến
Các tác giả của Influence: The Psychology of Persuasion đã nêu ra 7 mô hình phổ biến:
1. Có đi có lại (Tôi đã đưa anh X, giờ anh đang nợ tôi)
2. Cam kết và Tính nhất quán (Anh đã đồng ý rồi)
3. Bằng chứng xã hội (Mọi người đều đang làm thế)
4. Uy tín (Các chuyên gia bảo vậy)
5. Sự yêu thích (Mọi người mua hàng từ người họ thích)
6. Sự khan hiếm (Món hàng này chỉ có trong thời gian này thôi)
7. Sự đoàn kết (Chúng ta là một)
2. Điều hấp dẫn không phải lúc nào cũng là điều tốt
- Có những điều tốt tự thân nhưng bị theo đuổi sai cách hoặc đặt sai vị trí.
- Tiền bạc, tình yêu, danh tiếng, thành công và quyền lực đều có thể trở thành thần tượng.
Câu hỏi cần đặt ra:
- Điều này tốt thật hay chỉ tốt đối với tôi?
- Tôi đang sử dụng nó hay đang lệ thuộc vào nó?
- Nếu mất nó, tôi có đánh mất sự bình an không?
3. Cái giá thường bị che khuất
- Mọi cám dỗ đều nhấn mạnh lợi ích trước mắt.
- Hậu quả thường xuất hiện chậm hơn phần thưởng.
- Vì vậy con người dễ đánh đổi tương lai lấy sự thỏa mãn hiện tại.
Ví dụ:
- Nợ nần xuất phát từ mong muốn hưởng thụ trước khả năng chi trả.
- Tội lỗi hứa hẹn khoái lạc nhưng để lại sự nô lệ.
- Quyền lực đem lại cảm giác kiểm soát nhưng dễ sinh kiêu ngạo.
Gia-cơ 1:14-15
4. Vấn đề sâu xa nằm ở lòng ham muốn
- Không phải mọi ham muốn đều xấu.
- Nhưng ham muốn quá lớn có thể làm suy yếu sự phán đoán.
- Điều chúng ta yêu nhất sẽ định hình quyết định của chúng ta.
Ma-thi-ơ 6:21
5. Phúc âm không chỉ thay đổi hành vi mà thay đổi đối tượng của tình yêu
- Cơ Đốc giáo không chỉ dạy con người tránh bẫy.
- Phúc âm nhắm đến việc thay đổi điều mà con người xem là kho báu.
- Khi Đức Chúa Trời trở thành điều quý giá nhất, những thứ khác trở lại đúng vị trí của chúng.
Thi Thiên 16:11
Kết luận
Mỗi chiếc bẫy đều hứa hẹn một kho báu.
Câu hỏi quan trọng không phải là:
"Chiếc bẫy nằm ở đâu?"
Mà là:
"Tôi đang xem điều gì là kho báu lớn nhất của mình?"