Tóm lược Kinh Thánh sách thứ 40: Ma-thi-ơ

Ma-thi-ơ là sách thứ 40 trong Kinh Thánh và thuộc Tân Ước. Mạch chính của sách có thể tóm lại như sau: Đức Chúa Jêsus là Vua Mê-si-a, Đấng làm trọn câu chuyện Y-sơ-ra-ên và dạy dân mới sống theo sự công chính của Nước Trời. Bài viết dưới đây đi theo bố cục và các bước ngoặt chính của sách, đồng thời chú ý cách từng phần đóng góp vào câu chuyện lớn về sự sáng tạo, sa ngã, giao ước và cứu chuộc.

Các câu Kinh Thánh được đối chiếu theo Kinh Thánh Bản Dịch Mới (NVB). Bài viết chủ yếu tóm lược và diễn giải thay vì trích dài nguyên văn; các tài liệu tổng quan dùng để đối chiếu được ghi ở cuối bài.¹²

1. Gia phả và Vua ra đời

Gia phả nối Đức Chúa Jêsus với Áp-ra-ham và Đa-vít, kể cả những phụ nữ cùng câu chuyện bất thường. Các nhà thông thái thờ lạy trong khi Hê-rốt tìm giết, báo trước người ngoài nhận Vua còn lãnh đạo trong dân chống Ngài.

2. Làm trọn câu chuyện Y-sơ-ra-ên

Đức Chúa Jêsus ra khỏi Ai Cập, qua nước, chịu thử trong đồng vắng rồi lên núi dạy luật. Ngài sống trung tín nơi Y-sơ-ra-ên từng thất bại, không hủy Kinh Thánh nhưng đưa nó đến mục đích trọn vẹn.

3. Bài Giảng Trên Núi

Các phước lành công bố Nước Trời thuộc về người nghèo tâm linh, nhu mì và bị bắt bớ. Sự công chính đi sâu đến giận dữ, dục vọng, yêu kẻ thù và động cơ kín giấu, tạo một dân phản chiếu Cha trên trời.

4. Phép lạ, dụ ngôn và sứ mạng

Đức Chúa Jêsus chữa bệnh, dẹp bão, tha tội và tiếp nhận người bị loại. Các dụ ngôn mô tả Nước tăng trưởng kín đáo và phân chia người nghe tùy tấm lòng; môn đồ được sai đi làm điều đã thấy Thầy làm.

5. Phi-e-rơ xưng nhận và con đường thập tự

Khi Phi-e-rơ gọi Ngài là Đấng Christ, Đức Chúa Jêsus lập tức giải thích Vua phải chịu chết rồi sống lại. Môn đồ muốn theo cũng phải bỏ mình; vinh quang Nước Trời đến qua tình yêu tự hiến, không qua thống trị.

6. Đối đầu tại Giê-ru-sa-lem

Vua khiêm nhu vào thành, thanh tẩy Đền Thờ và tố lãnh đạo chất gánh nặng lên dân. Bữa ăn cuối diễn giải cái chết Ngài như huyết giao ước tha tội, còn thập tự bày tỏ Vua thật qua việc trao mạng.

7. Phục sinh và Đại Mạng Lệnh

Ngôi mộ trống biến thất bại thành chiến thắng. Đấng Phục Sinh có mọi thẩm quyền sai môn đồ khiến muôn dân thành môn đồ, làm báp-tem và dạy họ vâng lời, với lời hứa Ngài ở cùng cho đến tận thế.

8. Ma-thi-ơ trong câu chuyện cứu chuộc

Trong mạch Tân Ước, Ma-thi-ơ đặt Đức Chúa Jêsus và công việc cứu chuộc của Ngài ở trung tâm. Tin Lành không dừng ở một ý tưởng để đồng ý, nhưng tạo nên một dân mới biết thờ phượng, yêu thương, chịu khổ trung tín và sống trong hy vọng phục sinh. Vì thế, lời của sách vừa công bố điều Chúa đã làm vừa mời Hội Thánh sắp xếp lại đời sống quanh Ngài.

9. Bài học cho người đọc hôm nay

Đức Chúa Jêsus là Vua Mê-si-a, Đấng làm trọn câu chuyện Y-sơ-ra-ên và dạy dân mới sống theo sự công chính của Nước Trời. Điều ấy mời chúng ta đọc chậm, xét lại các trung thành, nỗi sợ và thói quen của mình. Đức tin không chỉ được đo bằng lời nói hay khoảnh khắc cao trào, nhưng qua cách ta dùng quyền lực, tiền bạc, thân thể, lời nói và các mối quan hệ trước mặt Chúa.

Sách cũng cảnh báo không nên biến một nhân vật, biến cố hay câu riêng lẻ thành công thức đơn giản. Cần đọc từng phần trong văn mạch của cả sách và cả Kinh Thánh. Khi làm vậy, người đọc vừa đối diện nghiêm túc với tội lỗi và sự phán xét, vừa thấy ân điển Chúa luôn chủ động mở con đường ăn năn, phục hồi và hy vọng.

Nguồn tham khảo

Footnotes

1. Kinh Thánh Bản Dịch Mới (NVB), Vietnamese Bible, Inc.. Bài viết dùng tên riêng và thuật ngữ theo NVB, đồng thời ưu tiên tóm lược thay vì trích dẫn dài. ↩

2. BibleProject, Tân Ước: sách hướng dẫn và tài liệu tổng quan. Đối chiếu bố cục văn học và các chủ đề lớn của Ma-thi-ơ. ↩